Tahribatsız Muayene (NDT)

Gemiler için tahribatsız muayene

Tahribatsız muayene (NDT), parçaya zarar vermeden çatlakları, ergime eksikliğini, gözenekliliği, laminasyonları ve et kalınlığı kaybını tespit eder. Gemilerde klas sörveylerini, onarım kabulünü, bir olay sonrası hasar değerlendirmesini ve vinç kaideleri, matafora kolları, kaldırma kulakları, dümen rodları, pervane şaftları ve tekne kaynakları gibi yüksek gerilmeli parçaların durum izlemesini destekler. Zamanında alınan bir NDT sonucu, belirsiz bir kusuru net bir onarım kararına dönüştürebilir ve gereksiz çelik yenilemesinin önüne geçebilir.

vslSafety, işin gerektirdiği yöntem ve sertifikalara sahip NDT teknisyenlerini geminin limanında koordine eder. Amaç bir klas sörveyi için tekne veya tank kalınlık ölçümü ise ultrasonik kalınlık ölçümü sayfasına bakın; bu hizmet kaynaklarda ve parçalarda kusur tespitine odaklanır.

Mevzuat gereklilikleri ve standartlar

• Klas kuralları, yeni inşa, onarım ve sörveyler sırasında NDT'nin ne zaman gerektiğini ve kabul kriterlerini belirler. Sörveyörler yıllık ve yenileme sörveyleri sırasında şüpheli çatlakların, onarım kaynaklarının veya belirli parçaların NDT ile muayenesini isteyebilir.
• IACS Tavsiye 20, muayene kapsamı ve personel yeterliliği dahil olmak üzere gemi teknesi çelik kaynaklarının tahribatsız muayenesine ilişkin rehberlik sağlar. IACS Tavsiye 47 (Gemi İnşa ve Onarım Kalite Standardı) onarım işçiliğini değerlendirmek için yaygın olarak kullanılır.
• Personel yeterliliği – NDT operatörleri, göreve uygun seviyede ISO 9712'ye veya ASNT SNT-TC-1A gibi eşdeğer bir programa göre sertifikaya sahip olmalıdır. Klas, belirli muayeneler için firmanın onaylı servis sağlayıcı olmasını şart koşabilir.
• Yöntem standartları – ISO 17637 (kaynakların görsel muayenesi), ISO 17638 (kaynakların manyetik parçacık muayenesi), ISO 3452-1 (penetrant muayenesi), ISO 17640 (kaynakların ultrasonik muayenesi) ve ISO 17636 (kaynakların radyografik muayenesi) yaygın olarak referans alınır.
• Kaldırma donanımları – onarım, değişiklik veya hasar sonrasında, SOLAS Kural II-1/3-13 ve MSC.1/Circ.1663 kapsamında yük testi ve yeniden sertifikalandırma öncesinde NDT gerekebilir.

NDT'nin tipik olarak gerektiği durumlar

Kalem	Gereklilik	Zamanlama	Referans
Tekne onarım kaynakları	Kararlaştırılan kapsam ve kabul seviyesine göre muayene	Onarım sonrasında, kabulden önce	Klas kuralları, IACS Tavsiye 20 / Tavsiye 47
Yapıda şüpheli çatlaklar	Kapsamı belirlemek için MPI veya PT	Sörvey veya denetimde tespit edildiğinde	Klas sörveyörü
Vinç kaideleri, mataforalar, kaldırma kulakları	Gerilmeli kaynakların çevresinde MPI, UT	Hasar veya onarım sonrasında, yük testinden önce; üreticiye veya klasa göre	Klas / MSC.1/Circ.1663
Dümen rodu, dümen pimleri, şaftlar	Çatlak tespiti	Havuzda veya karaya oturma ya da temas sonrasında	Klas kuralları
Pervane kanatları	Hasar veya onarım sonrasında PT veya MPI	Onarım sonrasında	Klas kuralları

Hizmetin kapsamı

• Bulguları belgelenmiş şekilde kaynakların ve parçaların görsel muayenesi (VT)
• Ferritik çelik kaynakların, kulakların, kancaların ve dökümlerin manyetik parçacık muayenesi (MPI/MT)
• Paslanmaz çelik ve pervane bronzu dahil manyetik olmayan malzemelerin sıvı penetrant muayenesi (PT)
• Alın kaynaklarının, köşe kaynaklarının ve dövme parçaların, mümkün olduğunda faz dizinli (phased array) dahil ultrasonik kusur tespiti (UT)
• Kaplamanın kaldırılmasının pratik olmadığı durumlarda kaplama üzerinden girdap akımı veya ACFM ile çatlak tespiti
• Gerektiğinde ve izin verildiğinde radyografik muayene düzenlemeleri
• Belirtilerin işaretlenmesi, boyutlandırılması ve kararlaştırılan kabul kriterlerine göre raporlanması
• Onarım sonrasında yeniden muayene ve klas sörveyörüne destek

Sık muayene edilen parçalar

Tekne yapısı ve onarım kaynakları, ambar mezarna braketleri, vinç kaideleri ve bumları, matafora kolları ve temelleri, kaldırma kulakları ve mapalar, dümen rodları, dümen pimleri ve kaplinler, pervane şaftları ve kanatları, demirler ve zincir aksesuarları, krank milleri, biyeller ve silindir kapakları gibi makine parçaları ile basınçlı kap kaynakları. Şaft sistemleri ve pervaneler için ayrıca pervane ve şaft hizmetleri sayfasına bakın.

Sık bulunan kusurlar

• Braket uçlarında, ambar mezarnası uçlarında ve vinç kaidesi kaynaklarında yorulma çatlakları
• Uygun prosedürler olmadan yapılan onarım kaynaklarında ergime eksikliği ve gözeneklilik
• Kaldırma kulaklarında ve mapalarda, çoğu zaman boya altında gizlenen çatlaklar
• Yüksek gerilmeli bölgelerde korozyon oyuklarından başlayan çatlaklar
• Temas hasarı sonrasında pervane kanadı kenar çatlakları
• Dümen rodu kama yuvalarında ve dümen pimi yuvalarında çatlaklar

PSC veya klas sörveyleri sırasında bulunan yapısal çatlaklar genellikle bir klas şartı (condition of class) veya kalkıştan önce onarım gerekliliğiyle sonuçlanır.

Teslim aldığınız sertifikalar ve belgeler

Her yöntem ve konum için prosedürü, standardı, ekipmanı, kalibrasyonu, yüzey durumunu, kabul kriterlerini ve sonuçları belirten bir NDT raporu; belirtilere ait krokiler veya fotoğraflar; ve teknisyenin yeterlilik sertifikalarının kopyaları. Rapor yetkin teknisyen tarafından imzalanır ve sörveyörün kabul veya onarım kararını destekler.

Gemi nasıl hazırlanmalı

• Muayene edilecek alanları belirleyin ve kapsamı önceden klas sörveyörüyle kararlaştırın
• Yöntemin çıplak yüzey gerektirdiği yerlerde temizlik ve boya sökümünü düzenleyin
• Kapalı mahaller için güvenli erişim, iskele, aydınlatma ve gaz serbest sertifikaları sağlayın
• Ekipman için güç kaynağı sağlayın veya pille çalışan ekipmanın uygun olduğunu teyit edin
• Radyografi için yasak bölgeleri ve liman izinlerini düzenleyin

Fiyat teklifi için gereken bilgiler

• Gemi adı, IMO numarası, bayrağı ve klası
• Liman, rıhtım, demir yeri veya tersane, ETA ve ETD
• Muayene edilecek parça veya alan, malzeme ve yaklaşık kapsam (kaynak metresi, kalem sayısı)
• Klas tarafından belirtilmişse gerekli yöntemler, standart ve kabul kriterleri
• Muayenenin nedeni: sörvey, onarım, olay veya planlı bakım
• Erişim düzenlemeleri ve yüzey hazırlığının mürettebat tarafından yapılıp yapılmayacağı

vslSafety, geminin limanında uygun yeterliliğe sahip bir NDT sağlayıcısını koordine eder ve servis ziyaretini sörveyörle uyumlu hale getirir.

Sıkça sorulan sorular

Çelik kaynaklardaki çatlakları tespit etmek için en iyi NDT yöntemi hangisidir?

Manyetik parçacık muayenesi, ferritik çelik kaynaklardaki yüzey ve yüzeye yakın çatlaklar için genellikle en pratik yöntemdir. Penetrant muayenesi manyetik olmayan malzemeler için kullanılır. Alın kaynaklarındaki ve kalın kesitlerdeki iç kusurlar için ultrasonik muayene gerekir. Yöntemi ve kapsamı çoğu zaman klas sörveyörü veya onarım şartnamesi belirler.

NDT teknisyenlerinin hangi yeterliliklere sahip olması gerekir?

Teknisyenler, uyguladıkları her yöntem için ISO 9712'ye veya ASNT SNT-TC-1A gibi eşdeğer bir programa göre sertifikaya sahip olmalıdır. Seviye 2 teknisyenler muayeneyi yapabilir ve sonuçları prosedüre göre yorumlayabilir; Seviye 3 personel ise prosedürleri onaylar. Klas ayrıca belirli muayene türleri için firmanın servis sağlayıcı olarak tanınmasını bekleyebilir.

Bir gemide kaynak onarımlarından sonra NDT gerekli midir?

Yapısal onarımlar için genellikle evet. Kapsam; klas kurallarına, yapının önemine ve kaynak türüne bağlıdır. IACS Tavsiye 20 ve klasın onarım prosedürleri rehberlik sağlar. Onarım işleri, muayeneyle birlikte kaynak ve çelik işleri aracılığıyla düzenlenebilir.

NDT boya sökülmeden yapılabilir mi?

Bazı yöntemlerle yapılabilir. Girdap akımı ve ACFM teknikleri ince kaplamalar üzerinden yüzey çatlaklarını tespit edebilir ve bazı ultrasonik teknikler boya üzerinden çalışır. Manyetik parçacık ve penetrant muayenesi ise güvenilir sonuç için genellikle temiz, çıplak bir yüzey gerektirir. Teknisyen her yöntem için gereken hazırlık konusunda bilgi verecektir.

Kaldırma kulakları yük testinden önce NDT gerektirir mi?

Bir kulak veya mapa onarılmış, değiştirilmiş ya da yeni monte edilmişse, yük testinden önce kaynakların NDT ile muayenesi yaygın olarak gerekir ve testin ardından görsel ve bazen MPI muayenesi yapılır. Bu işlem çoğu zaman tek bir servis ziyaretinde yük testi ve deneme yükü ile birlikte koordine edilir.